Een riff, een legende. De melodie van (I Can't Get No) Satisfaction zou bij Keith Richards in een droom opgekomen zijn, in mei 1965. Hij stond op, nam zijn gitaar en schudde de riff uit zijn mouw. Daarna ging hij weer slapen. De volgende ochtend wordt de gitarist wakker zonder zich er iets van te herinneren, maar ziet zijn recorder liggen: "Ik spoelde de tape terug en ontdekte Satisfaction" vertelt Keith in zijn biografie. "Gevolgd door veertig minuten gesnurk". In 2003 werd het nummer door het magazine Rolling Stone tot tweede beste song aller tijden uitgeroepen.
In 1965 covert Otis Redding het nummer Satisfaction. Het gaat om een 'ruil' omdat de Britten het succes van het nummer 'Pain In My Heart' (op het album The Rolling Stones N°2 uit 1965) te danken hebben aan de soulman.
Maar laten we terugkeren naar de eerste helft van de zestiger jaren wanneer in Europa, met name in Groot-Brittannië een nieuwe interpretaties aan de rock-muziek wordt gegeven – de term rock(-muziek) heeft nu ingang gevonden en is geen synoniem meer voor rock ‘n’ roll - door te putten uit alle stijlen die op dat ogenblik binnen de populaire markt bestaan.
De inbreng vanuit Europa brengt een groeiende verfijning aan die niet enkel ligt in de muziek en in de verbreding van het veld waarop de teksten betrekking hebben, maar tevens in een groeiende belangstelling voor de eigen artistieke rock-traditie.Rock evolueert naar een nieuwe kunstvorm (art rock, progressive rock) waarin bruggen worden geslagen naar ‘klassieke’ muziek (Britse symfonische rock met ‘klassieke’ compositiestructuren, arrangementen en instrumenten (Yes)) en jazz (de Amerikaanse improvisatie-gezinde jazzrock of fusion (Mahavishnu Orchestra).
Mod
Onder de Londense jongens (‘swinging London’) uit de arbeidersklasse ontwikkelt zich een groep die voor stijl zeer gevoelig is en die zich voornamelijk kenmerkt door de fetisjistische aandacht die aan kleren en uiterlijk wordt besteed. ‘Moderne’ popgroepen (The Who: ‘Hope I die before I get old’) verschijnen op het podium en voeren de elegantie van smaakvolle goed gesneden kleding en veel uiterlijk vertoon, met dandy-kenmerken, ten tonele, hetgeen uitstekend paste bij de stemming van het mod(ern) publiek, dat overigens heldhaftige veldslagen levert met de rockers. Niet alleen wordt een symbolische strijd geleverd via de muziek door jongeren tegen de ‘parent culture’, onderling bakenen de jongeren zichzelf af in kampen, waar stijl het wapen is in de differentiëringsoorlog.
Hardrock
Sprekend over beat-muziek mag nochtans het belang van de herontdekking van de blues in Engeland (Alexis Korner, John Mayall) vooraan in de jaren zestig niet onderschat worden voor de Britse rockmuziek. Zij is een belangrijke voedingsbodem (Rolling Stones) tot in de eerste hardrock (Cream, Jimi Hendrix, Led Zeplin, Deep Purple) en de latere heavy metal (Iron Maiden, Black Sabbath, Steppenwolf met de eerste populaire metal-song Born to be wild). In deze heavy rock zijn een groot geluidsvolume, een obligate gitaar-solo, en vaak een langzamer tempo zodat ook drums en bas uit de rol van begeleidingsinstrument kunnen treden, de ingrediënten. Vaak gaat het ook om een macho-bedoening van langharige zangers met veel plankenritueel.
“Black Betty” is een Afro Amerikaanse "work song" ("Chaingang") song vaak toegeschreven aan Huddie “Lead Belly ‘Ledbetter, maar de vroegste opnames zijn ouder.
De oorsprong en betekenis van de tekst is onderhevig aan discussie. Meestal neemt men aan dat het over een meisje gaat, of een jonge vrouw. Niets is minder waar. Black Betty was de naam van de zweep die ongenadig op de ruggen van de chaingang gevangenen neerkwam wanneer zij het ritme niet hielden bij het werk.
Sommige bronnen beweren dat de song is afgeleid van een 18e-eeuwse marscadans en een primitieve musket met een zwart geschilderde kolf. “Bam-ba-lam” zou dan verwijzen naar het geluid van de schoten. Van soldaten werd gezegd dat ze “Black Betty” knuffelden. Het was hun enige vriend(in) aan het front.
In een interview van Alan Lomax met een voormalige gevangene van de Texas, Doc Reese (aka “Big Head”), verklaart Reese dat de term “Black Betty” werd gebruikt door de gevangenen om te verwijzen naar de “Black Maria” – de penitentiaire wagen die hen naar het veld bracht en weer terug haalde.
In 1934 omschrijven John A. en Alan Lomax in hun boek “American Ballads and Folk Songs” de oorsprong van “Black Betty” als volgt:
“Black Betty is not another Frankie, nor yet a two-timing woman that a man can moan his blues about. She is the whip that was and is used in some Southern prisons. A convict on the/ Darrington State Farm in Texas, where, by the way, whipping has been practically discontinued, laughed at Black Betty and mimicked her conversation in the following song.”
John Lomax intervieuwde ook blues muzikant James Baker (beter bekend als “Iron Head”) in 1934, bijna een jaar na de opname van Iron Head. In het artikel voor Musical Quarterly, “Sinful Songs of the Southern Negro”, bevestigt Lomax nogmaals dat “Black Betty” de bijnaam is van de “bullwhip”.
De 51 Amerikaanse staten hebben ieder zo hun eigen favoriete en succesvolle artiest.
In de komende 51 afleveringen komen alle staten aan bod met een kort overzicht van de artiesten die, behalve er geboren zijn, zich het meest met die staat identificeerden. Bekende voorbeelden: Arkansas-Johnny Cash, Californië-Brian Wilson (Beach Boys), Georgia-Ray Charles en Texas-Buddy Holly.
Maar wie vertegenwoordigt Hawaii, Alaska, Florida of New York ?
In deze 32e aflevering:
New Mexico
De staat van de onevenaarbare, onverslaanbare John Denver.
Ekseption was de naam van een Nederlandse symfonische rockband die vooral actief was in de jaren 60 en 70 van de 20e eeuw. Ekseption maakte verschillende hits en won in 1970 een Edison. De groep werd vooral bekend vanwege zijn op klassieke werken geënte, vroeg-progressieve rockmuziek met jazzimprovisaties.
Ekseption ontstond in 1967 uit het Haarlemse schoolbandje The Jokers, dat in 1958 was opgericht door Hans Alta (bas), Rob Alta (gitaar), Rein van den Broek (trompet, flugelhorn, saxofoon), Tim Griek (drums) en Huib van Kampen (gitaar/saxofoon). In het eerste jaar speelden ook Ton Heydenrijk (sax) en Hans Timmer (orgel) mee. De groep speelde voornamelijk covers van rhythm & blues-, jazz- en popnummers. In 1965 veranderden The Jokers hun naam in Incrowd, maar door het succes van een andere Nederlandse groep met die naam moesten ze weer iets anders verzinnen. In 1967 werd dat Ekseption. Ton Heydenrijk en Hans Timmer verlieten de groep. Rob Kruisman kwam erbij en nam de muzikale leiding op zich.
In 1969 werd Ekseption door de Engelse band The Nice geïnspireerd om klassieke stukken te bewerken en daarmee de muzikale koers te verleggen naar een mix van rock en klassieke muziek. Rick van der Linden had een conservatoriumopleiding klassieke muziek genoten en had ervaring met het spelen in verschillende pop- en jazzgroepen als het Occasional Swingcombo en het Ferdinand Povel Quartet. Met zijn arrangementen van klassieke werken van onder meer Bach, Albinoni, Beethoven, Mozart, Tsjaikovski en Chatsjatoerjan was hij voor een groot deel verantwoordelijk voor het geheel nieuwe, eigen en energieke geluid van de band.
De eerste single, The 5th of The fifth. (een arrangement op Beethovens vijfde symfonie), deed het goed en haalde de derde plaats op de hitlijsten. Ook Rhapsody in blue (Gershwin) en Air (J.S. Bach, 2 weken op nr.1 in de Hilversum 3 Top 30) deden het uitstekend. Deze successen bezorgden Rick van der Linden de muzikale leiding van de groep. Air en The 5th waren trouwens nog arrangementen ontstaan in samenwerking tussen Van den Broek, Van der Linden, De Leeuwe, Van Kampen en Kruisman. Ekseptions eerste album Ekseption werd uitgegeven in 1969. Datzelfde jaar echter verlieten Rob Kruisman en Huib van Kampen de band, vanwege verschillen van mening over de te volgen muzikale koers. Huib van Kampen ging het (muziek)onderwijs in. Dick Remelink (sax, fluit, ex-Pocomania) verving Rob Kruisman, die zich bij Island aansloot.
Ekseptions vaste bezetting bestond zodoende begin 1970 uit Rein van den Broek, Rick van der Linden, Cor Dekker, Dick Remelink en Peter de Leeuwe. Zanger Michel van Dijk deed mee op het tweede album van Ekseption, evenals Dennis Whitebread (echte naam: Witbraad), die Peter de Leeuwe tijdelijk verving op de drums. Het succesvolle conceptalbum uit dat jaar, Beggar Julia's time trip, won een Edison. Het album verbeeldt de reis van een vrouw uit het jaar 900 door de tijd van toen naar het heden, die haar in aanraking bracht met allerlei componisten en muziekstijlen. Enkele van de nummers op dit album zijn het rock/jazznummer Pop giant, het barokke Feelings en het vocale nummer Julia. Het album bevat ook een aantal originele, klassiek getinte composities van Rick van der Linden. Het nummer "Concerto" begint met het eerste deel van Tchaikovsky's Pianoconcert, en gaat dan over in het tweede deel van Beethoven's Pianosonate nr. 8 in c. Een ander nummer, Italian concerto, werd een hit.
The Rolling Stones: de grootste rock & roll-band ter wereld met een lange geschiedenis.
December '74 verlaat Mick Taylor de groep. Samen met Jack Bruce vormt hij een groep, die slechts kort bestaat. Na vele audities wordt Ron Wood, afkomstig van The Faces, als Taylors vervanger aangewezen. Door het vertrek van Taylor spelen op Black And Blue, opgenomen in de periode van december '74 tot april '75, afwisselend de gitaristen Harvey Mandel, Wayne Perkins (beide aanvankelijke gegadigden) en Ron Wood mee. De plaat wordt pas in april '76 uitgegeven. Hetzelfde jaar vinden tot in de finesses georganiseerde tournees door de Verenigde Staten en Europa plaats, waarbij 'zesde Stone' Ian Stewart (piano), Billy Preston (orgel) en Ollie Brown (percussie) tot de vaste begeleiders behoren. Nederland ziet de Stones tweemaal optreden in het tjokvolle stadion van Fc Den Haag.
Diverse concerten tijdens deze tournee worden op band vastgelegd, hetgeen in september '77 resulteert in de derde officiële live-LP van de Stones, ditmaal een dubbele: Love You Live. Hetzelfde jaar komen Jagger en Richards regelmatig in het nieuws wegens echtscheidingen, vrijages met presidentsvrouwen en - alsof het weer '66 is - arrestaties wegens drugsbezit.
Nadat Wea zeven jaar de distributie van het Rolling Stones Records-label heeft verzorgd, wordt er een distributie-deal gesloten met Emi, welke Some Girls wegens vertraging om de omstreden hoes later dan gepland uitbrengt. Het blijkt de beste Stones-LP sinds ‘‘Exile On Main St.''. Al lopen de heren aardig richting veertig, toch telt de plaat enkele ouderwets smerige rock & roll-nummers. Miss You wordt een gigantische hit, Respectable (dat is zo'n vuige rocker) haalt een aanzienlijk bescheidener notering. Het is een bijzonder vruchtbare periode voor de groep, want de sessie levert ook materiaal op voor Emotional Rescue en Tattoo You. Richards en Wood doen met enkele muzikale kornuiten (onder wie Ollie Brown en Ian MacLagan) een Amerikaanse toer als de New Barbarians, maar een plaat onder die groepsnaam wordt wegens contractuele moeilijkheden tegengehouden en verschijnt als 'soloplaat' van MacLagan. Jagger werpt zich op als beschermheer van Peter Tosh en zingt mee op diens doorbraakhit Don't Look Back. Charlie Watts speelt in zijn vrije tijd in de veteranenformatie Rocket 88. Bill Wyman verzorgt de soundtrack van de in de zomer van '81 in roulatie gaande rolprent Green Ice en scoort in datzelfde jaar een hit met de novelty-song (Si Si) Je Suis Un Rock Star, die ook zijn derde solo-album Green Ice in het succes meesleept.
Emotional Rescue kan aanzienlijk minder overtuigen dan zijn voorganger. Wel staan er wederom twee hits op: het jachtige She's So Cold en het titelnummer, dat evenals Miss You van twee jaar daarvoor onmiskenbare disco-invloeden (hoge falset-stemmen) kent en de plaat toch in gigantische aantallen over de toonbank helpt. Van trendsetters zijn de Stones langzaam trendvolgers geworden die zonder zich werkelijk in te hoeven spannen immens populair blijven.
Wie houdt het meeste geld over aan muziekstreamingdiensten, de artiesten, de labels of de diensten zelf? Een contract uit 2011 tussen Sony en Spotify over de Amerikaanse markt, waar The Verge de hand op kon leggen, licht een tipje van de sluier op. Het document staat bol van de juridische termen en ingewikkelde berekeningsformules, maar de conclusie lijkt duidelijk: Sony heeft al een aardige duit verdiend aan Spotify.
Het contract gaat over de periode 2011 tot 2013, met een mogelijke verlenging tot 2014 als Sony daarmee instemde. Om toegang te krijgen tot de Sony-catalogus betaalde Spotify voor de eerste twee jaar een voorschot van 25 miljoen dollar, met de optie om voor het derde jaar 17,5 miljoen te moeten betalen. In regel gaan die voorschotten niet naar artiesten, maar houden de labels die voor zichzelf.
Er is ook een zogenaamde “Most Favored Nation”-clausule voorzien. Dat wil zeggen dat Sony het recht heeft om een onafhankelijke auditeur aan te stellen, die moet nagaan of andere labels een beter contract hebben gekregen. Als dat zo is, moet Spotify het verschil aan Sony bijpassen. Dit verschil wordt berekend op basis van het relatieve marktaandeel van de labels.
Spotify moet Sony ook voor negen miljoen dollar aan gratis reclameruimte geven op zijn dienst. De prijs van die reclame wordt ook niet berekend aan de standaardtarieven, maar er wordt rekening gehouden met een zware korting. Sony mag die reclame gebruiken om zijn eigen artiesten te promoten, maar mag die ook verkopen met winst.
In een gunstige clausule voor Spotify wordt bepaald dat het label sowieso 15 procent van alle reclameverkopen aan derde partijen mag houden. Het bedrijf verkocht in 2014 voor net geen honderd miljoen euro aan reclame, maar rept over die 15 procent nooit.
En dan de hamvraag: hoeveel geld betaalt Spotify aan Sony per afgespeeld liedje? Daar is, zelfs met het contract in de aanslag, erg moeilijk een getal op te plakken. Sony krijgt 60 procent van Spotify’s bruto-omzet vermenigvuldigd met het procentuele aantal streams van Sony. Als Spotify bijvoorbeeld 100 miljoen bruto-omzet draait, krijgen de labels 60 miljoen.
Er is echter ook nog een tweede, veel complexere formule die hier over gaat. Die formule treedt in werking als de opbrengst volgens deze berekening groter is dan wat er uitbetaald wordt volgens de berekening van de omzet. Voor gratis luisteraars betaalt Spotify 0,00225 dollar per stream. Als het bedrijf zijn groeidoelen mist, kan dat oplopen tot 0,0025 dollar.
Voor betalende gebruikers gaat het om het percentage van muziek uit de Sony-stal die afgespeeld wordt, vermenigvuldigd met het aantal Spotify-abonnees en nog eens vermenigvuldigd met zes dollar.
Wat Sony verder met het geld doet en hoeveel er naar de artiest doorvloeit, is ook niet te zeggen. Dat hangt allemaal af van het soort contract dat de artiesten met hun platenfirma afsluiten.
Artiesten die zich misnoegd voelen over het feit dat ze zo weinig uitbetaald worden voor gestreamde liedjes, moeten hun pijlen dan ook niet alleen op Spotify en co. richten, maar ook op hun labels, zo merkt The Verge op.
Door Frederic Petitjean | 20 mei 2015 op ZDNet.com
