Het is moeilijk om de exacte ontwikkeling van de gitaar te achterhalen doordat er door de eeuwen heen zoveel met het instrument is geëxperimenteerd, wat een aantal zeer vreemde exemplaren heeft opgeleverd.
Hoewel de voorlopers van de gitaar al duizenden jaren bekend zijn, staat het vast dat blaas- en slaginstrumenten veel ouder zijn dan snaarinstrumenten. Maar even als voor andere muziekinstrumenten steunt ook de ontwikkeling van de gitaar op een essentieel karaktertrek van de mens: het verlangen om gevoelens te uiten die op geen andere wijze uit te drukken zijn. De gitaar is een chordofoon instrument. Chordofoon wil zeggen dat het geluid wordt voortgebracht met behulp van de trillingen van een snaar. De benaming is samengesteld uit het griekse woord "chordae" wat snaar betekent en foon, (klank/geluid).Alexander de Grote had rond 385 v.Chr, vrijwel de gehele beschaafde wereld veroverd. Zijn rijk bevatte ook Perzië, Egypte en Griekenland, hierdoor vond er een cultuur overdracht plaats tussen deze volkeren. De Assyrische citer werd doorgegeven aan de Grieken en later weer aan de Romeinen, die dit instrument Cithara romana noemden. Instrumentbouwers in Zuid-Frankrijk, zouden duizend jaar later er een nek en toets aan toevoegen en noemden hun instrument Chrotta. Omstreeks 100-200 na Chr., dook in Rome slechts kort de luit op, om na de verwoesting van het Romeinse rijk weer voor eeuwen te verdwijnen.De citer en de boogvormige rebab werden in de middeleeuwen veel in Spanje en Portugal bespeelt, en later in heel Europa. De rebab leek op een mandoline (peervormig) met een vlak bovenblad, twee klankgaten, een kam en een korte hals.
In de twaalfde eeuw verscheen er een nieuw Spaans instrument: de Laud, die zowel in een gitaar- als peervormige vormgeving kende. Het instrument was afgeleid van de Arabische luit die bekend stond als ud welke tijdens de Moorse invasie in Spanje terecht was gekomen. De Laud werd later ook in de rest van Europa bespeelt. In Duitsland bekend als Laute, Engeland als Lute, Frankrijk als Liuth en in Nederland als Luit.
Het ontwerp van de eerste gitaren leende grondbeginselen van zowel de Arabische ud als van de Franse Chrotta. Door de vele religieuze oorlogen werden veel Chrotta-spelers verdreven naar Aragon en Catalonië en daar ontstonden de kruisingen tussen Chrotta en Luit. Deze gebeurtenis is waarschijnlijk de oorzaak van het ontstaan van de gitaar.
Tijdens dezelfde periode keerde Marco Polo van zijn reizen terug naar Italië, waarbij hij een collectie gitaren en luiten meebracht uit Indië en China.
In de dertiende eeuw verbood de Spaanse kerk de rebab die het als een duivels instrument beschouwde. Bij de gewone man was de rebab echter het meest favoriete instrument en negeerde ook het kerkelijk verbod van het muziekinstrument. Tot aan de zestiende eeuw onderging de rebab kleine veranderingen en het instrument werd later bekend als de mandola die vooral in Spanje populair was.
